کافه گردش
اخبار
۲۸ فروردین ۱۳۹۵, ۹:۴۳ ق.ظ

تحلیل متدهای تبلیغاتی گروهک داعش در فضای مجازی

پرتال خبری واکنش:جریان داعش به واسطه نوع و مدل اقداماتش در فضای حقیقی ، نیازمند داشتن الگوریتمی خاصی از طراحی در فضای رسانه ای علی الخصوص فضای مجازی است که در این رابطه طبق سنوات ،اقدامات این قبیل جریانات، تمرکز بر بخش قابل توجهی از تاکیدات رسانه ای در فضای کم هزینه و پر سرعت از حیث انتقال اطلاعات است .از این رو در گام اول به مهندسی تبلیغاتی بکار گرفته شده توسط این جریان در فضای رسانه های سایبری می پردازیم و سپس به نمونه های مورد بحث از منظر مصادیق اشاره خواهیم داشت

 اقدامات تبلیغی این جریان شامل سه بخش است :

بخش نخست : معرفی ایستگاهی ، توسط سایر کاربران به واسطه مواد خامی که در اختیار کاربران قرار می گیرد.در این رابطه جریان داعش در ابتدای فعالیت های خود خاصه در سوریه اقدام به انتشار تصاویر و فیلم هایی می کرد که مورد توجه کاربران قرار می گرفت و به واسطه اطلاع رسانی هایی که کاربران خاصه در فضای فیس بوک به یکدیگر می کردند باعث افزایش میزان مراجعه و بازدید می شد. البته در این رابطه باید مد نظر داشت که رسانه های تصویری جمعی مانند رسانه های اروپایی و عربی نیز در گسترش این جریان در حد فاصل توجهات از فیس بوک به فضای عمومی نقش موثری داشته اند .

موضوع حائز اهمیت ؛ توجه به این نکته است که عموم اقدامات اعم از انتشار این تصاویر و تلاش ها برای توسیع حوزه های بازدید هرچند بر اساس یک برنامه هدفمند و تاکید بر تکنیک هایی همچون ” تامین و جایگزینی ” بوده است لکن ار قواعد مهندسی هوشمند مبتنی بر متد ویژه تبلیغاتی بهره گرفته نشده است چرا که عمده تصاویر اعم از عکس و ویدئو به صورت فله ای و غیر پردازش شده و بدون رعایت زمان بندی در توزیع بوده است.از این رو می توان بیان داشت که مبنای تبلیغات این گروه در این گام صرفا اعلام نوعی موجودیت بر اساس پروتکل های پذیرفته شده در نزد این جریان از حیث تبلیغی است که مهمترین اثرش را می توان ” ایجاد وحشت ” و معرفی بر اساس ” تحریک سندروم وحشت ” در افکار عمومی دانست .قاعده ای که در فضای رسانه ای اینتراکتیو ، جزء شاذترین بسترهای انتشار و توسیع محسوب می شود .

        بخش دوم : در این بخش نوع تبلیغاتی که توسط این جریان نشان داده می شود مبتنی بر بستر سازی به واسطه دو اقدام است . اقدام نخست ، تاکید بر” تجمیع فتاوا و احکام مبتنی بر اسلامی – ایدئولوژیکی بودن اقدامات داعش” و اقدام دوم ، ”به تصویر کشیدن اقدامات نشات گرفته از مبانی احکامی صادر شده و نتایج آن” .

در این مرحله به نظر می رسد که بخش تکامل یافته تری از مهندسی تبلیغات توسط این جریان بکار گرفته می شود که که علاوه بر در اختیار گرفتن طیف وسیع تری از حجم تبلیغات و گفت و شنودها و اشارات در فضای سایبر ، ماندگاری و تاثیر بیشتری از حیث تبدیل شدن به موضوع روز در فضای رسانه ای را حاصل کرده است.در این خصوص حتی حجم تبلیغات و تکنیک هایی که رسانه های جمعی دیگر مانند بی بی سی ، العربیه و حتی الجزیه و ….. به منظور پوشش وقایع حاصل شده به واسطه اقدامات داعش صورت داده اند نیز از کیفیت متفاوت تری برخوردار شده است .

در این مقطع علاوه بر نشان دادن جنایات این گروه ، جذابیت های جذبی – بصری از دو حیث ”وارد کردن موضوع و موضوعات جدید به حوزه تبلیغات ”و نیز” منحرف کردن افکار از اصل اقدامات به نسبت ایجاد جذابیت ها” ، به گونه ای نمایان می شود که در برخی مواقع در فضاهای تعاملی اصل موضوع کم رنگ و موضوعات فرعی وارد شده مورد، بیشتر بررسی قرار می گیرد . این را می توان از تعداد مطالب در قالب سایت ها و وبلاگ و گروه ها به وضوح مشاهده کرد .در این رابطه می توان به دو موضوع ” احکام صادره پیرامون جهاد نکاح ” و ” نشان دادن فراوانی توجه زنان و دختران به این حکم ” صادر شده اشاره داشت .

”ایجاد ظرفیت های تبلیغی جدید به موضوع جنایات ”، یکی از قدیمی ترین شگردهایی است که معمولا کاربران رسانه های اینتراکتیو را وارد فضایی می کند که بالاجبار نگاه و نوع تفکر نسبت به جریان اقدام کننده را به سطوح بالاتری از ضریب توجه منتقل می کند . یکی از مهمترین اثراتی که برای داعش حاصل شد ، نشان دادن ” حوزه دربرگیری ” این تفکر در مرزهای خارج از خاورمیانه ، در اروپا وآفریقا و آمریکا بود . از بعد تبلیغاتی این اقدام توانست حوزه های موضوعی داعش را متنوع تر و ریسک کمپینی در حوزه تبلیغات در سایبر را کاهش دهد .

          بخش سوم : عبور از مراحل ساماندهی تبلیغی و سازماندهی موضوعی و ورود به مرحله تثبیت سوژه هاست که توسط این جریان در فضای سایبر صورت می گیرد.دو اقدام نخست در قالب سوژه آفرینی و سوژه پراکنی منبعث از شرایط دوران تثبیت این جریان در ذهن مخاطبان در فضای رسانه ای اینتراکتیو بود که عمدتا مبتنی بر تلاش برای قرار گرفتن به عنوان یکی از مهمترین موضوعات روزمره در لابلای حجم انبوه اخبار است لکن در مرحله سوم به نظر می رسد اقدامات تبلیغی به منظور ایجاد تثبیت ، هم در ذهن مخاطبان و هم در فضای سایبری و رسانه ای ( به طور عام ) است . این اقدام البته از اواخر دوران قبل از انتقال از سوریه به عراق صورت گرفته بود لکن پس از مهاجرت از عراق به سوریه ( به صورت نسبی ) در عراق بیش از سوریه مورد توجه قرار گرفت و حجم فراوانی بیشتری را نیز شامل شد .

” تاکید بر احکام و قوانین مدنیت و شهری و مشابه این موضوعات ” از یکسو و ” تاکید بر شرایط انتظامی و توانمندی های نظامی ” داعش از سوی دیگر ، حوزه های تبلغاتی بود که به عنوان روح حاکم بر مناسبات نقل و انتقالات پیام ها میان کاربران در فضاهای سایبری را شامل می شد.در حقیقت در این فاز از نظامنامه تبلیغاتی به خدمت گرفته شده توسط داعش ، بهن ظر می رسد تاثیرگذاری بر حوزه های عقلانیت و این که ” ببینیم حالا در این رابطه داعش چه می گوید ؟” مهمترین هدفگذاری این جریان در ساختار سازمانی پیام هایشان بود .

در واقع به نظر می رسد این جریان با استفاده از بی حدودی فضای سایبر ، بهره گیری برای نشان دادن حدود اندیشه ها و اقداماتشان را با تمرکز بر این فاز آغاز کرده اند.آنچه که در خلال انتقال پیام ها از جریان داعش به مخاطبان سایبر نشین و نیز سایر مخاطبان ، به عنوان یک اصل مد نظر جریان تبلیغی این گروه است – خاصه از پس از حضور در عراق – نشان دادن سیر تکامل سخت افزاری و رزمی شان است .بهره گیری از تکنیک ” قیاس به حکم تکامل ” مهمترین قاعده تبلیغی در این رابطه تلقی می شود . از این رو مخاطب پس از دیدن تصاویر تبلیغی و قیاس آنها در شرایط امروز با چند سال گذشته این جریان از حیث توانمندی های رزمی ، عملا حکم به تکامل وتقویت این جریان می دهد که این موضوع به خودی خود دارای بار روانی – پذیرشی شرایط تثبیتی برای این جریان در ذهن مخاطب است .

      آنچه که در این مرحله به عنوان متد تبلیغی این جریان قابل تامل است ، نشان دادن فضاهای تصویری ای است که مخاطبان را در یک ” تجمیع نامتقارن شرایط زیست داعشی ” قرار می دهد . به این معنا که سر بریدن در کنار جنایات فیزیکی در کنار میزان تسلط اعضاء این جریان به تکنولوژی و ابزارهای ارتباطات جمعی در کنار آمد و رفت ها و گفت و شنودهای فلسفی فی مابین هواداران و اعضاء با مخالفان به همراه دریافت توسیع یافته از توانمندی های نظامی و …. در نهایت تصویری را می سازد که مخاطبان را به نقطه ی ” پرتگاه مسطح ” به لحاظ برداشت از این جریان نزدیک می کند.در عین حال که اقدامات داعش برایش( برای مخاطب ) مشمئز کننده است ، اما جالب و جذاب و بعضا دارای زوایای تنوع آفرین هم هست .

در واقع اگر بخواهیم این بخش را با مثالی همراه کنیم ، می توانیم به اقدامات سینمای آمریکا در خلق دو سری از فیلم های سینمایی اشاره کنیم . سری فیلم های “Resident evil ” ، ” Zombie ”  و …..بر اساس مولفه های تصویری و محتوای فیلم های بسیار متنوعی که توسط داعش از جنایات منتشر شده در کنار توجه به میزان مراجعاتی که توسط کاربران شده و نیز میزان مباحثی که در این زمینه مطرح شده است و همچنین میزان دفعات باز پخشی که توسط رسانه های جمعی دیگر صورت گرفته است ، به وضوح می توان دو تکنیک ” وحشت جذاب ” و ” تنوع وحشت ” را در جمیع اقدامات این جریان در حوزه های تبلیغی اش مشاهده کرد . در این رابطه حتی بازی طراحی شده منسوب به جریان داعش و انتشار با لایک بسیار بالای آن در اینترنت را می توان مورد مورد نظر قرار داد .

نمونه پوستر تبلیغاتی داعش برای جذب گیمرها در فضای اینترنت که با سرعت بسیار بالایی در شبکه های اجتماعی پخش شد .فضا سازی خاص مبتنی بر فهماندن این نکته به مخاطبان که این گروه صرفا در حوزه های عملیات رزمی و زمینی نیست که فعالند بلکه گستردگی و شمولیت شان و دقتشان در اقناع مخاطب تا حدی است که حتی برای گیمرها نیز تولیدات دارند؛ از جمله همان موضوعاتی است که در راستای گسترده سازی حوزه دربرگیری مخاطبان و ” چهره سازی فنی ” از داعش قابل تامل و تحلیل است .در حقیقت این اقدام نوعی تصویر سازی از بخشی از تبلیغات برای نشان دادن ” سبک زندگی داعشی” است.

تحلیل متدهای تبلیغاتی گروهک داعش در فضای مجازی

در کنار این موضوعات ، در یکی از اقدامات شان تلاش برای نشان دادن قدرت ارتباط گیری مکتوب با مخاطبان نیز توسط این جریان مورد تاکید قرار گرفته است که در آن ،اقدام به انتشار نمونه ای از نشریه متعلق به این جریان کرده اند . اثر مکتوب در فضای سایبری ، یعنی حرکت به سمت قانع سازی مخاطبان به منظور ایجاد باور در توانمندی های ارتباطاتی که اصل این موضوع که نوعی اقدام غیر نظامی برای اهداف نظامی اما با جنس نرم است ، در حقیقت نوعی سند آفرینی برای ارائه تفصیلی دیدگاه ها و کانون های توجه گزینی است .

تحلیل متدهای تبلیغاتی گروهک داعش در فضای مجازی

اما نکته قابل توجه دیگر این است، جدای از این که این اقدام به رتبه فهم این جریان از ارتباط گیری با مخاطبان در این فضا بر میگردد یا ماحصل تجربه مشاوران ویژه این جریان در بهره کشی از این فضا به نفع خود است ، جنس کار و جنس تبلیغات نشانگر وجود نوعی سلیقه آمریکایی – اروپایی در چیدمان مولفه های تبلغیاتی است .

طبق شواهد و مدارک موجود ، جریان تفکری داعش قدرت تامل بر مناسبات تبلیغاتی به این نحو را ندارد . چرا که نمونه تفکر داعش در عرضه تبلغیات را در جنگ سوریه طی چند سال مشاهده کرده ایم . لکن پس از حضور در عراق ، نوع تبلغیات این جریان تفاوت های ماهوی و عمده ای کرده است که به ذات ، از این جریان بر نمی آید . لکن از حدود و ثغور حوزه های رنگ آفرینی تا تصویر آفرینی در ذهن مخاطبان در فضای سایبری و حتی نوع دیالوگ های مرسوم شده در فضای تعاملاتی میان کاربران با این جریان به وضوح سلیقه اروپایی – آمریکایی قابل رویت است .از جمله تغییرات مهمی که در این زمینه صورت گرفته است ، تمرکز بر حوزه های تبلیغاتی این جریان در سوریه و عراق است . در سوریه عمده ” تصویر ساخته شده از داعش ” مبتنی بر ” اقدامات وحشیانه متمرکز بر قتل و تجاوز و کشتار ” بود . یعنی این عبارات به عنوان ادبیات تام برای اشاره به داعش در میان کاربران رایج بود ، لکن پس از حضور در عراق ، این ادبیات تمامیت و تسلط خود بر ذهن مخاطب را کم رنگ تر کرده است و عباراتی دیگر و انواعی دیگر از جنبه های ” زندگی داعشی ” مطرح شده است .

طبق سنوات غیرقابل انکار ، به نظر می رسد لااقل در فضای رسانه های مجازی تلاش برای تثبیت ” فرهنگ داعشی ” به عنوان خلیفه دوم پس از ” فرهنگ طالبانی ” با همان مختصات مشابه اما تکامل یافته به شکل محسوسی فعال تر شده است.در این رابطه می توان به دو نوع از تبلیغات بی بی سی فارسی پیرامون وضعیت ” طالبان والقاعده ” در زمان پس از دوران کم رنگ تر شدنشان اشاره کرد که عینا به عنوان فصلی جدید برای توضیح و تشریح وضعیت ” تکفیری ها و داعش ” در برنامه ای دیگر برای مخاطبان مطرح می شود . این دو نمونه در حقیقت توضیح دهنده چرایی تکامل مدل تبلیغاتی این جریان در ایام اخیر است . چرا که مدل های تبلیغاتی تغییر نمی کنند مگر این که استراتژی ها تغییر کنند و محمل بروز تغییرات در استراتژی ها ،برنامه های کارشناس محور در ”رسانه های پدرخوانده شده ” است . از این رو ۲ نوع تکامل را می توان به عنوان نمونه مطرح کرد . نمونه نخست ، ”تجاری سازی اِلمان های سبک زندگی داعشی ” است و نمونه دوم تغییر استراتژی ها برای تثبیت تبلیغاتی داعش است که در قالب تغییر استراتژی ها عنوان می شود که محمل ظهورش در رسانه های پشتیانی همچون بی بی سی ، الجزیره و …. و در N تعداد پایگاه های سایبری هم در قالب ایستا ، اجتماعی و ارتباطی است.نمونه مدل ”تجاری سازی اِلمان های سبک زندگی داعشی ” با محوریت پذیرش این قاعده در کشورهای منطقه از جمله ترکیه

     تصویر سازی های ویژه از داعش در بسترهای نظامی – تعاملاتی

نمونه تبلیغاتی برای داعش ( نمونه ساده و تند از حیث متن و موسیقی )که به عنوان یکی از نمونه های اولیه از ورود این جریان به فضای تولیدات مولتی مدیا برای شبکه اجتماعی ؛ جدای از فیلم های عملیاتی شان محسوب می شود.

سارا ابراهیمی
480 بازدید

هم اکنون دیگران می خوانند


پیشنهاد میکنم این مطالب راهم بخوانید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *