کافه گردش
سیاسی
۳۰ بهمن ۱۳۹۲, ۷:۵۹ ق.ظ

بالاخره آیت الله هاشمی راهی عربستان خواهد شد یا خیر؟

رابطه ی ایران و عربستان از زمان تأسیس عربستان سعودی فراز و فرودی از رقابت های مسالمت آمیز تا خصومت و قطع رابطه را تجربه کرده است. سرآغاز روابط دو کشور به سال ۱۳۰۷ باز می گردد؛ زمان سلطنت رضاشاه در ایران که با تشکیل حکومت سلطنتی آل سعود هم زمان بود.

 هر چند در دوران پیشین نیز رقابت هایی مسالمت آمیز بین دو کشور وجود داشت؛ امّا به دلیل وجود برخی تشابهات در ساخت قدرت، رقابت ها در نهایت در قاب روابط دوستانه و اتحاد نهادینه گردید و دکترین نیکسون، در دهه ی ۱۳۵۰ شمسی، دو کشور را به هم پیوند زد. عربستان به دلایل مسائل و مشکلات داخلی در نیمه ی دوم ۱۹۳۰ و در طول جنگ جهانی دوم در حصار روابط پیروانه ی ایالت متحده آمریکا قرار گرفت و چتر حامیانه ی این کشور را برگزید.این فراز و فرودها اما تا پایان حکومت پهلوی ادامه داشت .

99773_713

انقلاب ایران اما که فرآیندی ستیزه جویانه با غرب بود و جریان های حاکم بر نظام بین الملل را در دو قطب غرب و شرق نفی می کرد و نمی توانست مورد توجه آل سعود که تشابه زیادی با پهلوی ها داشت قرار گیرد.

به این ترتیب بود که به تدریج رابطه ی دو کشور سلسله اختلافاتی را تجربه کرد که تا به امروز نیز تداوم داشته است. اختلافاتی که با حمله ی نظامی عراق به ایران به مرز خصومت رسید؛ هر چند این خصومت نمود فیزیکی در قالب برخورد نظامی نداشت، ولی عربستان با حربه های گوناگونی به تقابل با ایران پرداخت.

 از جمله اینکه از سال ۱۹۷۹، یعنی سال پیروزی انقلاب ایران، قیمت هر بشکه نفت خود را ۱۸ دلار، یعنی چهار دلار کمتر از قیمت نفت خام پایه، تعیین کرد و تا سال ۱۹۸۱ این سیاست را به بهای ضرر۲۳۰ میلیاردی خود و به بهانه ی تثبیت بهای نفت ادامه داد.

کشمکش ها اما درباره خلیج فارس و جزایر سه گانه ایران ادامه دار شد تا جایی که در سال  ۱۳۶۴ عربستان که با حمایت های آمریکا به پنداره ی قدرتمندی از خود رسیده بود، تصمیم به مقابله با ایران گرفت و این ماحرا تا امروز ادامه دارد.

در دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی اما ارتباط ایران با ریاض بهتر شد تا جایی که بسیاری کلید حل بحران اختلاف ایران و عربستان را در دستان هاشمی می دانند.

حتی احمد البلوشی تحلیل گر مشهور عرب نیز تاکید کرده نکته ای که وضعیت امروز رابطه ایران و عربستان را بسیار بغرنج کرده ناشی از بر هم زدن توافقات سفر قبل هاشمی به عربستان توسط دولت احمدی نژاد است که بسیاری از تحلیلگران بخشی از بحران فعلی منطقه را به آن نسبت می دهند و هاشمی و پادشاه عربستان هم از برهم زدن آن توافق ناراضی هستند.

به این ترتیب بود که با روی کار آمدن دولت یازدهم ماجرای سفر هاشمی به ریاض جدی تر شد و حتی گفته شد هاشمی به همراه روحانی برای سفر حج به ریاض خواهد رفت که البته تکذیب شد.

در هر حال به نظر می رسید هاشمی به سفر به عربستان تمایل دارد چرا که   اوایل مهر ماه با جدی شدن شایعه سفرش به عربستان با بیان اینکه نزدیکی ایران و عربستان به‌عنوان دو قطب مهم منطقه و جهان می‌تواند حلال بسیاری از مشکلات بین‌المللی باشد، تاکید کرده بود: “در سفر گذشته‌ام با پادشاه عربستان ساختاری برای همکاری دو کشور در مسایل فیمابین عراق و افغانستان و لبنان و فلسطین تنظیم شد که مسوولان ذی‌ربط نخواستند عملی کنند. متاسفانه مسوولان در چند سال گذشته در اتخاذ مواضع و بیان مسایل درخصوص سیاست خارجی به منافع مالی کمتر توجه می‌کردند و روابط ایران و عربستان را‌ رو به تیرگی بردند، در حالی‌که اگر نگاه درستی در سیاست خارجی حاکم بود، می‌توانستیم با کمک عربستان که جایگاه ویژه‌ای در بین کشورهای اسلامی و حتی دنیا دارد، خیلی از مسایل را حل کنیم.”

حالا اما در حالی که انتقاد تندرها به هاشمی ادامه دارد ،  رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در گفت و گویی اعلام کرده  که برای مذاکره با عربستان باید ماموریتی از سوی مقام معظم رهبری و یا دولت داشته باشد و همچنین خط قرمز مذاکرات با این کشور نیز مشخص شود.

آیت الله هاشمی همچنین درباره سفر احتمالی به عربستان گفته: اصل سفر بنا بود که برای زیارت و مراسم عمره به حج بروم که مشکلی نیست. مسأله این است که اگر بحث مذاکره برای حل مشکلات است؛ باید اول در اینجا طرحی آماده شود که ما چه می‌خواهیم و آنها چه می‌خواهند. باید بحث‌های کارشناسی شود تا هر کسی که می‌رود؛ با برنامه برود و مذاکره کند.

وی  روابط کنونی ایران و عربستان را «خیلی تیره» خواند که حاصل تندروی‌های هر دو طرف بوده است. ،  رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام همچنین  در پاسخ به این سئوال که فکر نمی‌کنید در اینجا نیاز به این است که شخصیتی مثل حضرت‌عالی ورود کند؟ پاسخ داده: اینگونه نه. بروم که چه بگویم. من مسئولیتی ندارم که بگویم با این کار موافق یا با آن کار مخالف هستیم. این کار در درجه اوّل از اختیارات رهبری و سیاست‌های کلی نظام و بعد دولت است. باید اول طرحی مثل همین مذاکرات، تهیه و خطوط قرمز مشخص شود تا کسانی که برای مذاکره می‌روند؛ بدانندچه بگویند.

به این ترتیب باز هم به نظر می رسد آیت الله برای میانجی شدن میان ایران و عربستان بی تمایل نیست هر چند با این اظهارات پاسخی جدی به تندرها داده است.باید منتظر ماند و دید بالاخره هاشمی به عربستان سفر خواهد کرد یا خیر؟

حسین رادمرد
520 بازدید

هم اکنون دیگران می خوانند


پیشنهاد میکنم این مطالب راهم بخوانید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *