کافه گردش
سیاسی
۳ خرداد ۱۳۹۳, ۱۱:۳۶ ق.ظ

عملیات بیت المقدس و معادلات بین المللی آن

5

دنیای تقسیم شده به بلوک های شرق و غرب هرگونه انقلابی با ماهیت اسلامی را خلاف منافع خود ارزیابی می کرد. همچنین اسرائیل و کشورهای مرتجع عرب به دلیل عدم مشروعیت مردمی از پیروزی انقلاب اسلامی احساس نگرانی کرده و از تأثیر آن در مسلمانان منطقه هراسان بودند. در فروردین ۵۹ آمریکا رابطه خود با ایران را قطع کرد و پس از ناکامی و شکست در عملیات طبس و کودتای نوژه تصمیم گرفت صدام را در جنگ علیه ایران حمایت کند.

به رغم تحرکات نظامی عراق از چندین ماه قبل و همچنین پیش بینی نیروهای مسلح در مورد وقوع یک جنگ تمام عیار، بنی صدر که در آن زمان فرمانده کل قوا بود این تحرکات را جدی قلمداد نکرد و هیچ اقدام عملی برای محافظت از مرزها و آمادگی نیروها انجام نداد. عراق هجوم سراسری خود را در روز سی و یکم شهریور۵۹ با حملات هوایی آغاز و نیروی زمینی ارتش عراق با امکانات فراوان از سه جبهه به خاک ایران تهاجم کرد:

۱- جبهه جنوبی برای تصرف خرمشهر، آبادان، بستان، سوسنگرد، شوش، دزفول و دهلران
۲- جبهه میانی برای تصرف مهران، سومار، نفت شهر، قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان غرب
۳- جبهه شمالی برای تصرف نوسود و ارتفاعات مرزی مریوان.

خرمشهر همواره به دلیل موقعیت جغرافیایی و تجاری خود و به دلیل ارتباط با دریای آزاد، ثروت عظیمی را در خود جای داده است. وجود تجارتخانه‌ها و نمایندگی شرکت‌های بزرگ تجاری داخلی و خارجی، و همچنین شرکت‌های بزرگ کشتیرانی، به خرمشهر چهره یک بندر بین اللمللی بخشیده است. به همین دلیل خرمشهر از دو سده قبل، مورد توجه استعمارگران قرار گرفته و تاکنون چندین بار نیز به اشغال قوای خارجی درآمده است، از جمله عثمانی ها در سال ۱۹۸۲م، انگلیس در سال ۱۸۵۷ م و ارتش متجاوز عراق در سال ۱۳۵۹ش، به اشغال این شهر اقدام کرده اند. در جنگ تحمیلی خرمشهرکه سقوط کرد، قلب ملت از کار ایستاد، اما دم مسیحایی حضرت روح الله، درکالبد خسته جان تازه دمید و مجاهدت رزمندگان بعد از ماههای متمادی در عملیات بیت المقدس به عنوان برجسته‌ترین عملیات پدآفندی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی آشکار گردید.

فتح خرمشهر(سوم خرداد ۶۱) در تاریخ جنگ ایران و عراق از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. زیرا این نبرد حماسی علاوه بر پایان بخشیدن به ۱۹ ماه اشغال بخشی از حساس‌ترین مناطق خوزستان و آزادسازی خرمشهر، ضربه‌ای سهمگین به توان رزمی دشمن مهاجم وارد ساخت. بررسی های اجمالی تاریخ جنگ تحمیلی روی هم رفته سه پیامد عمده فتح خرمشهر را به قرار زیر نشان میدهد:

الف: تغییر توازن سیاسی- نظامی به سود ایران: فتح خرمشهر از دیدگاه حامیان عراق به منزله سقوط رژیم عراق و فروپاشی کشورهای منطقه بود. به دنبال موقعیت برتر ایران پس از فتح خرمشهر، در میان آمریکایی‌ها دو دیدگاه کلی در مورد برخورد با ایران و عراق و مسئله جنگ وجود داشت:
اول، کیسینجر و برخی دیگر بر این نظر بودند که با توجه به تبعات ناشی از پیروزی‌های ایران و تاثیرات آن بر تغییر موازنه در منطقه، لزوماً می‌باید با دادن امتیاز به ایران، هر چه زودتر در این منطقه آتش بس برقرار کنیم.
دوم، برخی دیگر از صاحب نظران آمریکایی عقیده داشتند در حالی که ایران نسبت به عراق در موضع برتری قرار گرفته و نوعی اضطراب و نگرانی در سراسر منطقه مستولی شده است و همچنین با توجه به وضعیت نامطلوب روحی و روانی ارتش عراق، برقراری هر گونه آتش بس همراه با دادن امتیاز به ایران منجر به تشدید بی‌ثباتی در منطقه و به عبارتی گسترش انقلاب اسلامی خواهد شد و این مسئله چیزی نیست که آمریکا نسبت به آن بی‌تفاوت باشد.

رویهم رفته احتمال فروپاشی رژیم عراق و تبعات ناشی از آن در سطح منطقه خلیج فارس، چنان ابعاد گسترده‌ای به خود گرفت که جلوگیری از آن، محور همه تلاش‌ها و اقدامات نظامی و دیپلماتیک کشورهای حامی عراق قرار گرفت.

ب: تغییر ماهیت جنگ: ایران در فاصله زمانی شهریور ۱۳۵۹ تا قبل از شکسته شدن محاصره آبادان(مهرماه ۱۳۶۰)، در حالتی انفعالی و عمیقاً تحت تاثیر ابعاد و اهداف تهاجم عراق داشت. بی‌ثباتی در جبهه داخلی و فقدان قابلیت نظامی لازم برای بازپس گیری مناطق اشغالی دو مشخصه بارز وضعیت جمهوری اسلامی در این دوره بود. چنین وضعیتی امکان هر گونه تحرک و فعالیت گسترده را از نیروهای نظامی ایران سلب کرده بود.

با توجه به اهداف آمریکا و عراق از تحمیل جنگ به ایران، جنگ در این دوره به منزله اهرم فشار سیاسی و نظامی به ایران، برای سقوط نظامی جمهوری اسلامی و یا مهار و تعدیل این نظام، قلمداد می‌شد. در پی تحولات در جبهه داخلی و سپس تاثیرات آشکار آن بر جبهه نظامی، روند تحولات با شکسته شدن محاصره آبادان به سود ایران تغییر کرد. در موقعیت جدید، قوای اسلامی با به دست گیری ابتکار عمل در جبهه های نبرد و هجوم های پی در پی به نیروهای عراق، اوضاع را به سود جمهوری اسلامی ایران تغییر دادند.

در واقع عنصر اصلی و تعیین کننده در این مرحله که منجر به تغییر ماهیت جنگ نیز شد، توانمندی رزمندگان برای حمله به نیروهای دشمن و آزاد سازی مناطق اشغالی بود. از این پس ایران در موضعی قرار داشت که آمریکایی‌ها ارائه امتیاز به ایران را به زیان خود ارزیابی می‌کردند و توانایی نظامی ایران و برتری آن نسبت به عراق و پافشاری بر احقاق حقوقش را نگران کننده می‌دانستند. بر همین اساس و مبتنی بر درکی که غرب و شرق از وضعیت جدید و تبعات ناشی از آن داشتند، اقدامات گسترده‌ای به منظور تغییر مجدد اوضاع به سود عراق را در دستور کار خود قرار دادند.

ج: نگرانی آمریکایی ها: آمریکایی ها که بنا به اظهارات کارتر رییس جمهور وقت آمریکا امیدوار بودند جنگ، ایران را بر سر عقل آورد و نیز پیش بینی آن‌ها مبنی بر اینکه روند فرسایش جنگ و بی ثباتی اوضاع داخل ایران، سرانجام منجر به فرسایش و تضعیف جمهوری اسلامی و پذیرش شرایط صلح تحمیلی خواهد شد، در برابر پیدایش وضعیت جدید کاملاً غافلگیر و به صورت فزاینده‌ای نگران شدند. روزنامه‌های پرتیراژ آمریکا تماماً طی تجزیه و تحلیل‌های متعدد، وضعیت عراق را اسف‌بار توصیف کرده و نگرانی خود را از پیروزی‌های قریب الوقوع جمهوری اسلامی در سطح منطقه اظهار و به دست اندرکاران آمریکایی ضرورت برخورد فعال با روند تحولات منطقه را خاطر نشان خواهند کرد

د: نمایان شدن ماهیت گروهک ها: عملیات بیت المقدس دستاورد هایی را در سطوح ملی، منطقه ای و بین المللی برای ایران به وجود آورده است که یکی از دست آورد ها نمایان شدن ماهیت اساسی گروهک های مختلف از جمله منافقان بود که با آمریکا و اسرائیل برای براندازی نظام دست در دست هم نهاده بودند.

سخن پایانی این که بازگشت دوباره خرمشهر به آغوش میهن با عواملی همچون رهبری امام، همبستگی ملی و حضور آگاهانه و شجاعانه مردم در عرصه‌ دفاع از تمامیت ارضی کشور تجلی یافت. با پایان گرفتن عملیات بیت المقدس جنگ ایران و عراق وارد مرحله جدیدی شد. مرحله ای که در آن عراق در وضعیت انفعالی و ایران در موضع قدرت قرار گرفت. بی شک خلق این حماسه ملی مرهون قطره قطره‌ی خون شهیدانی است که تا ابد درس شرف و آزادگی را برای تمامی آزادی‌خواهان و عدالت‌طلبان تفسیر نموده‌اند. حسن ختام، فرمایش امام خمینی(ره) است که می فرماید:”فتح خرمشهر فتح خاک نیست، فتح ارزشهای اسلامی است.”

منبع: الف.آی آر

سپیده تدین
318 بازدید

هم اکنون دیگران می خوانند


پیشنهاد میکنم این مطالب راهم بخوانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *