خواص خرما و راز سلامتی

.
.

ترکیبات شیمیایی:

در مراحل رشد و نمو میوه خرما دامنه رطوبت از ۸۵ الی ۵ الی ۱۰ درصد می باشد. رطوبت خرما در مرحله ای که به علت افزایش غلظت قند و کاهش آب به خودی خود از فساد جلوگیری می کند، به ۲۴ درصد می رسد. اکثر خرماهای تجارتی دارای مقدار رطوبتی برابر ۲۰ درصد هستند. از نظر ترکیبات میوه خرما، قندها جزء ترکیبات غالب هستند. به طوری که در کشورهای قدیمی تولید کننده خرما از آن بیشتر به عنوان منبع قندی استفاده می شده است. برای درست کردن چای ، آب را با خرما می جوشانند. چادر نشین ها شیر را با خرما جوشانده و یا اینکه خرما را برای تامین انرژی مورد نیاز بدن خود مصرف می کنند. یک کیلوگرم خرما با رطوبت ۲۰ درصد، ۳۰۰۰ کیلوکالری انرژی تولید می کند که بیشترین مقدار انرژی از قندهای آن به دست می آید. قندهای خرما ترکیبی از ساکارز، گلوکز و فروکتوز است که دو قند فروکتوز پس از تغییر شکل ، به ساکارز تبدیل می شود.

میزان پروتئین و چربی موجود در گوشت خرما بسیار کم است. چربی بیشتر در منطقه پوست متمرکز گردیده و اهمیت آن در نگهداری و محافظت از میوه از لحاظ فیزیولوژیکی بیشتر از ارزش تغذیه ای ان است. در خرما بین ۱ تا ۳ درصد پروتئین یافت می شود. اما به دلیل کم بودن اسیدهای آمینه موجود در آن، نمی توان از خرما به عنوان منبع تغذیه ای پروتئین استفاده کرد. در خرماهای رسیده تجاری بین ۲ تا ۶ درصد از گوشت خرما را الیاف خام (فیبر) تشکیل می دهد. با وجود داشتن انواع ویتامین های آ، ب۶، ب۳ و فولات و همچنین مقدار قابل ملاحظه ای پتاسیم، بیشترین اهمیت تغذیه ای خرما نقش آن در تأمین فیبر غذایی است.

در هر صد گرم قسمت قابل خوردن خرمای خام و خشک مواد مغذی و آب وجود دارد که در جدول ۱ آورده شده است.

.
.

خواص و کاربردهای خرما:

در ذکر خواص خرما این سخن کافی است که روزی ظرفی از خرما را خدمت حضرت امام صادق (ع) گذاشتند، آن حضرت فرمودند: «همانا در آن شفای دردهاست.» طبق نظر حکمای طب سنتی، جوشانده ۵۰ گرم خرما در ۱ لیتر آب، شربت بسیار مؤثری برای رفع خشونت و نرم کردن سینه است. به علاوه خرما برای درمان فلج، پارکینسون، تقویت کلیه، نرم کردن مفاصل و رفع کمردرد مفید می باشد. در کشور هندوستان از صمغ درخت خرما برای درمان اسهال و معالجه بیماری های مجاری تناسلی و ادراری استفاده می شود و از میوه خرمای بدون هسته، برای نرم کردن سینه و به عنوان ملیّن و همچنین بهبود آسم و ناراحتی های سینه و رفع سرفه بهره می برند. سایر فواید خرما شامل کمک به خون سازی(به دلیل داشتن ویتامین فولات) و درمان سنگ مثانه می باشد.

افرادی که تمایل به مصرف یک ملیّن غذایی جهت کمک به انجام فعالیت های دستگاه گوارش به طور طبیعی دارند، می توانند چند دانه خرما را در هنگام شب در مقداری آب بگذارند و صبح اول وقت آن را به همراه آبش میل نمایند. این شربت برای افراد مبتلا به رماتیسم هم مفید است.

خرما و سرطان:

خرما در پیشگیری از سرطان به دلیل داشتن مقدار زیادی منیزیوم نقش دارد. تحقیقات نشان می دهد که میزان ابتلا به انواعی از سرطان در افراد ساکن نواحی خرماخیز کمتر می باشد.

مصارف خانگی خرما:

منابع قدیمی و جدید، اشاراتی بر مصرف خرما در ترکیبات غذایی و آماده سازی غذا دارند. صفات خرما از نظر قند و کم بودن پروتئین و چربی بیانگر ضرورت نیاز به افزودن ترکیبات متفاوتی برای از بین بردن کمبودهای غذایی بوده و شاید این کار با رقیق کردن شیرینی طبیعی خرما و برخی اوقات افزودن اسید که خرما فاقد آن است، صورت می گیرد. خرمای تازه را می توان با شیر و فراوده های آن مانند ماست، کره ، پنیر و کشک مخلوط نمود. خرما را همچنین در شیر تازه می پزند و یا کاملاً با شیر خشک مخلوط می کنند. ترکیبی از خرما، کره و عسل که به آن (خبیس) می گویند از زمان حضرت محمد(ص) مصرف می شده است. در مورد ترکیب خرما با پروتئین می توان به ترکیب خرما و ماهی اشاره کرد که از زمان های دور به عنوان یک غذای ثابت در منطقه خلیج فارس استفاده می شده است. خرماهای چرخ شده مخلوط با روغن کنجد یک غذای شناخته شده و تقریباً موثرترین و مفیدترین غذای افرادی است که در طی شب های سرد صحرا می خواهند از آن عبور کنند.

یک مثال از مصرف میوه ها و سبزیجات ترکیب خرما با خیار و هندوانه است که با این کار از شیرینی خرما کاسته شده و طعم خیار و هندوانه را افزایش می دهد. در این اواخر به ترکیبات سالادهای میوه خرما، مرکبات، سیب، گلابی و … نیز اضافه می شود. ترکیبات خرما و نشاسته را در جاهای مختلف می توان مشاهده کرد و به طور عادی، آنها را با پختن و سرخ کردن با هم درست می کنند. مثل های دیگر شامل پختن خرما در شیر تازه با پیاز و آرد یا پختن خرما و برنج در شیر که برای مادرهای شیرده به کار برده می شود، است.

خرما را در فرنی، شیرینی ها و کلوچه های خانگی نیز به کار می برند. یک شکل آن سرخ کردن خرمای چرخ کرده با آرد و شیر و به شکل کیک درآوردن آنهاست. شیرینی دیگر خرما که در ایام عید در مکه مصرف می شودDebiaza است که با تغلیظ شیره خرما و مخلوط کردن آن با لیمو خشک و نعناع تا مرحله ژله شدن آنها صورت می گیرد.

خرما و آجیل های گردو، پسته و بادام و همچنین بذر کنجد، ترکیب مناسبی می باشد که برای مصارف خانگی تهیه می شوند. آجیل ها نقش مهمی در مرباهای خانگی دارند: پوست خرماهای سفت را با چاقو جدا کرده و آنها را در ظرفی ریخته و با آب بجوشانید تا نرم شود. هسته آن را خارج کنید و مغز بادام یا پسته جای آن قرار دهید و خرما را به همراه آبلیمو بجوشانید تا شهد آن غلیظ شود ، آنها را درون شیشه یا ظروف لعابدار نگهداری کنید.

یک روش دیگر، افزودن بذر کنجد و پودر زنجبیل علاوه بر گردو قبل از فشرده کردن و نگهداری مخلوط در شهد خرما درون شیشه است. مربای خرمای تهیه شده در خانه نیز متداول است. مثال زیر بیانگر این موضوع است.

خرماهای نیمه خشک را در آب بیندازید تا نرم شود. پوست و هسته آن را جدا کنید و یک قطع سیر داخل آن قرار دهید. نصف فنجان شکر به یک فنجان خرما بیفزایید و آبلیمو را نیز اضافه کنید و آب اولیه که برای جوشاندن خرما به کار برده بودید به آن اضافه کنید. روی شعله کم آن را بجوشانید تا غلیظ شود. به جای قطعه سیر و آبلیمو می توانید از گردو استفاده کنید تا نوع دیگری از مربا را به دست آورید.

نکاتی در مورد خرما:

۱- سعی کنید به جای قند و شکر از خرما برای نوشیدن چای استفاده کنید.

۲- در آشپزی و شیرینی پزی نیز به جای شکر می توانید از خرما استفاده کنید.

۳- ورزشکاران به علت فعالیت زیاد، می توانید از عصرانه ای مقوی که با خرما باشد استفاده کنید.

۴- خرما برای کاهش چربی های خون موثر است.

۵- با مصرف خرما می توان احتمال ابتلا به پوسیدگی دندان را کاهش داد. عصاره خرما با جلوگیری از رشد میکروب عامل پوسیدگی دندان، احتمال ابتلا این عارضه را کاهش می دهد.

۶- خرما میوه بسیار مغذی و کامل است که می توانید به همراه چای با آب جوش در افطار آن را میل کنید.

۷- خرما دارای قند زیادی است. در واقع حدود ۷۰ درصد آن کربوهیدرات تشکیل می دهد ۲۵ درصد قند آن ساکاروز و ۵۰ درصد آن گلوکز است.

۸- فیبر موجود در خرما برای بهبود عملکرد سیستم گوارش و هضم و دفع مواد غذایی مفید است.

۹- کسانی که بیماری قند دارند باید کمتر از این میوه استفاده کنید.

۱۰- برای خواب راحت و با آرامش می توانید قبل از خواب یک عدد خرما و یک لیوان شیر گرم میل کنید.